I canti della Settimana Santa - Comune di San Benedetto Ullano
Sommario di pagina
Comune di San Benedetto Ullano » I canti della Settimana Santa
CERCA NEL SITO
CONOSCI LA CITTA'
RSS di Ultima Ora - ANSA.it
Notizie non disponibili
I canti della Settimana Santa
I riti della settimana santa a San Benedetto Ullano sono molto suggestivi e ricchi di una grande simbologia e pathos. In modo particolare i canti eseguiti durante la processione del giovedì e venerdì santo esprimono con grande intensità il dolore della Madonna per la perdita di suo figlio. Tra questi canti uno in particolare è tratto dalla nota opera poetica del poeta albanese Giulio Varibobba “Gjella e Shën Mëris Virgjër”, un poemetto lirico, scritto interamente nella parlata di S. Giorgio Albanese, in onore della Madonna. Il canto in questione è quello che nella comunità di San Benedetto Ullano è conosciuto come “E keqe penë”. I vari momenti della passione, il tradimento, l’arresto, la flagellazione, il percorso verso il Calvario ed infine la crocifissione e morte sono vissuti attraverso il riflesso degli stati d’animo di Maria. È un continuo crescendo di pietoso dolore che tocca l’apice del momento della morte, quando estenuata dalla sofferenza emette uno straziante lamento “vajtim”. Gli interrogativi si accavallano senza risposta ed aggravano la sofferenza; i giudei, la corona di spine, la lancia descrivono il dolore più spietato che sfocia nell’invocazione della morte come unico rimedio.
Riportiamo di seguito dei canti non nella loro versione originale ma in quella conosciuta e cantata dal popolo.
E keqe penë qe kur të vran
Të birin hajdhjar ndë duart e pat.
Ahierna qajte sa gurët ndajte
Me kët vaj çë bën pjetat.
“Mjera u Bir, si të fërnuan,
si të shënuan, oj Bir kështu!
Kush të nxiti, kusht të pushtirti
Faqet e bukura? E djegura u!
Qe ajò llanx e farmakosur,
gjakun ja nxori ngaha ja dhe u!
Ti Matallenë më sepellinë
Me tim Bir, se u des këtù.
Oj Patretern, krishtin m’e vran
E vëra vëra m’e bën kështu!
Zepa e Kodemi Krishtin m’e vjuan
M’e varrëzuan ndë varr të ri.
Gjirit e mira ecni ku doni
Për mua ja thoni se u des këtu.
U nis zonja e Shën Mëris
E shturi lot e vajtime Amen!
Le strofe del lamento di Maria, diventate in seguito popolari in molte comunità albanesi della Calabria, per la potente carica di drammaticità che scorre da un verso all’altro, sono tra le più commoventi di tutta l’opera. Anche nel brano “Dhulluret e Shën Mëris” possiamo notare con quanta intensità viene espresso il dolore della Madre per la sofferenza del Figlio.
Sod jan dhulluret e Shën Mëris
E mirni vesh ju zonjat e shtëpisë.
Pasiona e tin Zoti qe një shpat
Çë zëmërën ja shpuan tonat mbukat.
Judha e puthi e pra e tradhirti
Armiqët bëj raciona e me ngjiovistin.
Pë leshi e pa pietat me strashinartin
E shaitin latër i li gedhe magar.
Malku e holqi e i dha një gran shkafet
Qaiti Parraisin e tha për të vërtet.
Zoti Krisht si një qëngj i but thoj me zëmër:
“Ti Tat çë je ndë qiall ndih këto të nëmura
Se ata mua nëng më njohin.”
Gjith ëngjëit qain me lot,
Si na do mir njerëzët in Zot.
At’natë Shën Pietri Krishtin me negoj
Qajti Parraisin sa gjeli këndoj.
Kur u di e ëjtia menat
Zotin Krisht e vun karçirat.
Kur u di e prëmtia menat
E muartin me frim të madh e sualltin te Kaifasi
E nga straxiet ç’i bën i shkërtuan pasin.
Atjè përpara ish Judha kundan
Pë martërit muartin të birin e Reut
E giustu at dit rregji u ndodh e tha:
veshmie mbë të bardh si një nuçend,
se çë do bën Pillati i rri kutiend.
Pillati tha lajta duart e nëng mund ngas,
ki është një shëjt e u si mund e vras.
U trëmb nga qenëria çë dej gust
Tha mirni e jipënia poka një frust.
E rrahëtin e frustulluan ndë një kullon
Çë gjaku I Tin Zoti bëri një krua,
Bëri një det me gjak e lipisì
Pietat për të nëng pati mosnjerì.
Kuitoni këta gjak qetu mixore
Me gjëmba na ja pikstin një krorë
I nxuartin krorën e art e I vun atë të thart.
Ja ndëntin fort ndë krie me një gur,
Ç’ishpoi të zit e suit e i hiri ndë tru.
Dolli Pillati nga ballkuni
Me një kallmëz i kuq ndë dor e tha:
“shini si e bët e çë doni më nga ki”
E ,u përgjegj gjth qenëria:
“na ng’u saziarti e duam ndë kriqe.”
Zepa e Nikodhemi nga kriqa e nxori
Të dekur ndë dor të jëmës ja vuri.
“Si ti bir o moj bir cila gozhëd këmbët të shpoi?”
Se u nëng e kam me ata çë te holqi,
e ka me atë gozhëd farmakosur çë të hiri.
Si ti bir o moj bir cila gozhëd duart të shpoi?
Se u nëng e kam me atë çë te holqi
E kam me atë gozhëd çë të hiri.
Si ti bir o moj bir cila llanx zëmërën të shpoi?
Se u nëng e kam me atë çë të holqi,
e kam me atë llanx e farmakosur çë të hiri.”
Un altro canto è “Java e madhe”, anche in esso viene descritta la passione di Gesù attraverso tutte le pene sofferte e gli strazi che vennero inflitti al suo corpo fino alla conclusione al Santo Sepolcro dove la Madonna versa lacrime per il suo amato figlio.
Java e madhe është mbë pasion
Se Zotin Krisht e fraxhelluan ndë një kullon.
E fraxhelluan e llaxaruan
E puru nd’at kriqe e ngjiovuan.
Gjaku i tin Zoti bëri llavin
Kur mishët ja shpuan me ata pundina.
In Zot lipu uj’ e nëng i dhan’
Uthull e fjellëz i qastin ndan.
Krorë e art ndë truall ja shtun’
E atë me gjëmba ndë krien ja vun’.
E straxëlluan forti forti,
njera çë kundanën ja dhan’ mbë mort.
Java e madhe është mbë të qar
Se Zotin Krisht e vran e vun ndë varr.
Shën Mëria vej ture vajtuar
Ture gjetur të Birin me lesht lëshuar.
Ma ajò ng’ dij ç’udhë ket bëj
E ture piejtur gjindien ajo vej.
“Oj gjindë të mira ëmni novë
Mbësomni cilën udhë u ket bënj”.
Di gra të mira pë krahun e muartin
Te ku ish i Biri ndë sëmburk e sualltin.
Zonja Shën Mërì u vesh mbë lip
Vajtoj të Birin nd’at’ mortje e keq!
La Passione
Comune di San Benedetto Ullano (CS)
Via Agesilao Milano,1 - 87040
Tel. 0984/935003 - Fax 0984/935270
P. IVA 00520700782
